Todos podemos participar para pór fin á impunidade do franquismo

Querela arxentina contra os crimes do franquismo

Como é publicamente coñecido o 14 de abril de 2010 interpúxose unha querela ante un Xulgado no penal de Arxentina polos delitos de xenocidio e/ou crimes de lesa humanidade cometidos en España pola ditadura franquista entre o 17 de xullo de 1936, comezo do golpe cívico militar, e o 15 de xuño de 1977, data de celebración das primeiras eleccións democráticas.

Foi presentada por familiares de vítimas e asociacións arxentinas sociais e de dereitos humanos e a Asociación para a Recuperación da Memoria Histórica de España. A ela sumáronse xa, ou se preparan para facelo no inmediato, centos de querellantes e denunciantes particulares, represaliados na última etapa da ditadura e asociacións diversas: culturais, sociais, sindicais, etc.

A querela fundaméntase xuridicamente no principio de xurisdición ou xustiza universal, conforme ao cal os tribunais de xustiza de calquera país poden e deben actuar cando se cometen crimes que afectan e ofenden á comunidade internacional.

En aplicación deste principio actuaron, a partir do ano 1996, os tribunais españois respecto dos crimes contra a humanidade cometidos polas ditaduras arxentina e chilena. As súas actuacións, impulsadas polo xuíz Baltasar Garzón, foron referendadas polas máis altas instancias xudiciais converténdose nunha referencia internacional de primeira orde. A estes procedementos seguirían moitos outros, actualmente en curso, referidos a delitos do mesmo tenor consumados en distintos países.

Feitos como a detención de Pinochet en Londres durante máis de 500 días ou a condena ao represor arxentino Scilingo a máis de mil anos de prisión por parte do Tribunal Supremo de España “ese mesmo Tribunal Supremo que hoxe se nega a que sexan investigados os crimes do franquismo”, entre outras moitas medidas que incluíron o ditado de centos de ordes internacionais de detención, contribuíron decisivamente a pór fin á impunidade en Arxentina e Chile.

Esa impunidade albergábase en leis similares á lei de Amnistía española que, no caso arxentino, foran aprobadas en forma amplamente maioritaria por un Parlamento elixido democraticamente, o que non impediu a súa anulación. Hoxe, en ambos os países, hai centos de condenados e procesados pola comisión de crimes de igual natureza que os perpetrados pola ditadura en España.

O até aquí narrado acredita que a actuación de tribunais estranxeiros é unha arma poderosa en mans dos pobos para combater a falta de xustiza no propio país en canto, entre outros factores: convértese nunha denuncia internacional contra a impunidade; garante que as vítimas poidan declarar ante un xuíz; permite levar adiante as investigacións xudiciais que son negadas no territorio en que se cometeu o crime; posibilita que os responsables sexan chamados a prestar declaración e, en todo caso, que,  existindo indicios sólidos da súa participación criminal, dítese prisión contra os mesmos librándose ao efecto ordes internacionais de detención; revela que, ante a persecución internacional e o risco de ser detidos alí onde llos atope, o único lugar do mundo en que gozan de impunidade é aquel en que perpetraron o delito.

A xuíza arxentina María Servini de Cubría, ante a cal recaeu a investigación, deu xa importantes pasos para facer avanzar o procedemento. O último deles, o pedido de información ás autoridades españolas sobre a existencia e localización de fosas comúns e datos persoais completos (e confirmación de que están vivos) daqueles que aparecen no procedemento como presuntos autores dos crimes investigados: torturadores; xuíces que ditaron sentenza de morte ou manifestamente inxustas; ministros responsables de ordenar matanzas ou que se negaron ao otorgamiento de indultos; membros dos altos mandos das forzas represivas e dirixentes de Falanxe; directivos de empresas que se beneficiaron do traballo escravo; responsables do secuestro, apropiación e substitución de identidade de menores de idade, etc.

Entre as medidas solicitadas polos querellantes e acordadas pola xuíza atópase a da súa viaxe a España, que se producirá previsiblemente nos próximos meses. O seu obxectivo é tomar declaración a todas aquelas persoas que desexen presentarse como querellantes, denunciantes ou testemuñas na causa. A este efecto recibirá testemuños na embaixada arxentina en Madrid e de ser posible noutras cidades, ademais de visitar sitios emblemáticos da represión franquista.

A querela arxentina constitúe un sólido elo na longa loita por conseguir verdade, xustiza e reparación. Para o seu éxito é condición necesaria que sexa promovida e apoiada por un vasto movemento social.

En follas adxuntas explícanse as distintas modalidades de participación na querela, incluso a daqueles que sen ser vítimas directas da represión estiman que o conxunto da sociedade foi agredida pola mesma e queren facerse presentes na causa aberta en Arxentina.

Modalidades para participar na causa aberta na Arxentina pola represión franquista tendo en conta a próxima visita do xuíz arxentina a España

As formas de participar na mencionada causa son as seguintes:

1) Como querellante: O querellante debe ser vítima directa ou ter unha relación de parentesco, de calquera grao que sexa, coa vítima de feitos que poidan estar comprendidos entre os crimes contra a humanidade/xenocidio, (asasinatos, torturas, secuestros, etc.) cometidos durante o período abarcado pola mencionada causa (desde o 17 de xullo de 1936 e até o 15 de xuño de 1977). Esta é a modalidade de participación máis activa no proceso: o querellante pode impulsar a marcha do proceso, solicitar dilixencias, proporcionar elementos de proba, argumentar sobre eles, e presentar recursos. A visita prevista do xuíz a España non afectará a modalidade que vén seguindo para a presentación de querelas.

2) Como denunciante: pode presentar unha denuncia ante a xuíza encargada da causa, toda persoa que se considere lesionada por un  dos feitos mencionados no parágrafo 1), ou que, sen ser vítima do mesmo, teña noticias da súa comisión.

3) Como testemuña: as persoas que tivesen coñecemento da perpetración dun dos feitos mencionados no parágrafo 1) e poidan achegar datos relativos ás circunstancias en que se produciu, quen foron os afectados, quen os responsables, etc.

4) Como adherente: aquelas persoas que sen ser vítimas, nin familiares, nin testemuñas de delitos desexan manifestar o seu apoio a esta causa.

 Requisitos aplicables a denuncias e querelas

a) Relato pormenorizado das circunstancias do delito – un relato claro e preciso dos feitos: asasinatos, secuestros (“paseos”), xuízos ante Consellos de Guerra ou ante tribunais especiais (como o TOP), detencións ilegais; torturas etc; procurando que todos estean ordenados por orde cronolóxica. O escrito debe ser breve.

b) Documentos (compulsados polo organismo pertinente para que o declarante poida gardar os orixinais), tales como partidas de nacemento e defunción da vítima, no seu caso; documentos que acrediten o parentesco do denunciante, se a vítima é un familiar; sentenza de morte no seu caso; sumarios xudiciais ou de Consellos de Guerra; constancia dos lugares no que estivese detido (a vítima directa ou o familiar); testemuñas dos feitos se os houbese, con indicación neste caso dos seus datos persoais e domicilio para que poidan ser citados polo xulgado e, en xeral, calquera elemento de proba que sexa útil para acreditar os feitos.

c) Se non se tivesen probas como as sinaladas, senón só  coñecemento xeral dos feitos, pode realizarse igualmente a denuncia ou presentarse a querela. Nese caso serán importantes os testemuños concorrentes de dous ou máis persoas sobre un mesmo feito, un mesmo lugar de detención; un mesmo represor, etc. Con todo, aínda que non se poidan obter devanditos testemuños, dado o contexto en que se cometeron os feitos (crimes contra a humanidade/xenocidio), será admisible a descrición dos  mesmos por parte do denunciante ou querellante.

d) Identificación o máis precisa posible dos represores se se puidese.

e) Actuacións que se realizaron, no seu caso, sexan de carácter xudicial ou administrativo, en procura  de que fosen reparados os danos,  identificados os responsables, etc., e resultado das mesmas.

Requisitos particulares

No caso de querelantes:

1. Un poder especial para preitos outorgado ante notario, con apostílaa da Haia, para ser presentado ante o xulgado arxentino que tramita a causa 4591/10 caratulada “N.N. s/xenocidio” do Xulgado Nacional no Criminal e Correccional Federal nº1  -Secretaría nº 1, da cidade de Buenos Aires- República Arxentina.

Os avogados actuantes neste momento son os seguintes:

David Baigún; Máximo Castex; Ricardo Daniel Huñis; Ana Messuti; Carlos Alberto Slepoy e  Beinusz Szmukler, todos eles con domicilio profesional en Avda. Correntes 1515 -2ª A- cidade de Buenos Aires- República Arxentina e nº de teléfono 4374 5507, e Héctor Luís Trajtemberg e Carlos Mariano Zamorano, ambos con domicilio profesional en Avda. Corrientes  1785 -2º C-, -cidade de Buenos Aires- República Arxentina e nº de teléfono 4371 3939.

2. Os datos de identificación persoal, acompañados de fotocopias das partidas de nacemento (ou caderno de familia) que acrediten unha  relación de parentesco coa vítima directa no caso de familiares.

No caso de denunciantes: deben canalizar preferentemente a súa denuncia en forma persoal ante o propio Xulgado cando se instale en España. Para ese efecto deben porse en contacto cos avogados actuantes, (residentes en España: Carlos Slepoy e Ana Messuti)  ou coas asociacións que están a participar na causa  (por exemplo, a a Comisión pola Recupración da Memoria Histórica da Coruña ou calquera coa que estea en contacto a persoa interesada), para que se lles instrúa sobre os detalles da comparecencia e solicítese que polo Xulgado fíxese data para a declaración. É importante que o denunciante concorra coa maior cantidade de probas que teña na súa poder en relación cos feitos que denuncia.

Os interesados poden solicitar ás asociacións ás que pertenzan ou a Carlos Slepoy (carlosslepoy@vergara25avogados.com) ou Ana Messuti (anamessuti@gmail.com) os modelos correspondentes ás modalidades en que desexen participar, así como a información adicional que necesiten.

Dado que o escrito debe de estar asinado pola persona querellante en ORIXINAL, para facer efectiva a querella pódese remitir por correo postal ao seguinte  contacto:

Rubén Afonso Lobato
Rúa Dalias, nº 8, 4º dereita
15008 A Coruña

Para resolver calquera dúbida, podedes escribir aos seguintes correos electrónicos:
rupo@mundo-r.com
crmhacoruna@gmail.com

Posteriormente, todos os escritos remitidos ao antedito enderezo serán enviados á avogada Ana Messuti para que os dilixencie.

Ficha de inclusión de datos en el proceso de investigación de los crímenes franquistas en Argentina

DATOS DEL FAMILIAR DEL DESAPARECIDO/EJECUTADO

 

APELLIDOS

NOMBRE

DNI

DOMICILIO

LOCALIDAD

PROVINCIA

CÓDIGO POSTAL

TELÉFONO

E-MAIL

PARENTESCO CON LA VÍCTIMA:

 

 

DATOS DE LA PERSONA DESAPAREDIDA / EJECUTADA

 

APELLIDOS
NOMBRE
Nº DNI/CÉDULA DE IDENTIDAD
FECHA DE NACIMIENTO
LUGAR DE NACIMIENTO
LUGAR DE DESAPARICIÓN/EJECUCIÓN
PROVINCIA DE DESAPARICIÓN/EJECUCIÓN

 

BREVE DESCRIPCION DE LOS HECHOS

 

AUTORIZACIÓN de la persona INFORMANTE (FAMILIAR)

 

 

________________________________________ con D.N.I. Nº _________________

 

 

AUTORIZO para incluir los datos de este documento en una lista de familiares de desaparecidos y ejecutados durante la guerra civil española y su posterior represión (1936-1975) que se pondrá posteriormente a disposición de la Juez argentina María Servini de Cubría que responsable de la denuncia interpuesta en Buenos Aires en abril de 2010 contra los crímenes del franquismo.

Firma de la persona que autorización

, a , de 201

 

Apoio á querela arxentina contra os crimes do franquismo

Este modelo foi elaborado polos avogados arxentinos que coordinan a querela e por iso vai en castelán.

……………………………………………………………, con documento de identidad nº ……………………., profesión………………………………………. y domicilio en ………………………………………………………………………………………. , en relación con la causa por genocidio y/o crímenes de lesa humanidad cometidos por la dictadura franquista, ante el Juzgado Criminal y Correccional Federal Nº 1 de la República Argentina, a cargo de la Jueza Dra. María Servini de Cubría, me presento y digo que:

No reúno las condiciones legales para presentarme individualmente como querellante en esta causa, dado que no he sufrido personalmente represalias y no hay en mi familia víctimas directas de la represión franquista.

Deseo manifestar no obstante que la impunidad de la que han gozado y gozan los autores de delitos calificados en la normativa internacional como crímenes contra la humanidad y la situación de desamparo en que se encuentran las víctimas del genocidio, que no han recibido por parte del Estado español ningún tipo de reparación judicial por los enormes daños que han sufrido, afectan a todo el entramado social damnificado por la falta de justicia.

Expreso por todo ello mi caluroso y decidido apoyo a la querella argentina contra los crímenes del franquismo, en la convicción de que constituirá un sustancial aporte para poner fin a la impunidad y conquistar la verdad y la justicia que nos son debidas.